آشنایی با اتحادیه طلا و جواهر ایران و قوانین آن

وظایف و اختیارات اتحادیه طلا و جواهر

وظایف اتحادیه طلا و جواهر بسیار گسترده است و فراتر از اعلام قیمت روزانه است. این اتحادیه به عنوان بازوی اجرایی قانون نظام صنفی، مسئولیت‌های متعددی دارد که در ادامه به تفصیل بررسی می‌کنیم.

صدور و تمدید پروانه کسب

یکی از مهم‌ترین وظایف این نهاد، بررسی صلاحیت افرادی است که قصد ورود به این شغل را دارند. هیچ فردی نمی‌تواند بدون دریافت مجوز از اتحادیه طلا و جواهر اقدام به خرید و فروش طلا یا ساخت آن کند. اتحادیه موظف است مدارک متقاضی را از نظر فنی، ملک و سوء پیشینه بررسی کند. این فرآیند شامل استعلام از اداره اماکن نیروی انتظامی، اداره دارایی و شهرداری است. تنها پس از تایید تمام این مراجع، پروانه کسب صادر می‌شود.

نظارت بر عیار و استاندارد طلا

حفظ اعتماد مردم به بازار طلا حیاتی است. به همین دلیل بازرسان اتحادیه طلا به صورت دوره‌ای و گاهی سرزده به واحدهای صنفی مراجعه می‌کنند. آن‌ها نمونه‌هایی از طلاهای ساخته شده را برمی‌دارند و به آزمایشگاه‌های ری‌گیری می‌فرستند تا عیار آن‌ها سنجیده شود. در ایران استاندارد طلا عیار ۷۵۰ یا همان ۱۸ عیار است. اگر عیار طلایی پایین‌تر از این حد باشد، اتحادیه با متخلف برخورد قانونی کرده و حتی ممکن است دستور پلمب واحد را صادر کند.

قیمت‌گذاری و اطلاع‌رسانی نرخ

اگرچه قیمت جهانی طلا بر اساس اونس جهانی و نرخ ارز تعیین می‌شود، اما وظیفه رسمی‌سازی و اعلام نرخ در بازار داخلی بر عهده اتحادیه است. اتحادیه طلا و جواهر هر روز صبح با بررسی قیمت‌های جهانی و نوسانات بازار ارز، نرخ رسمی طلا، سکه و انس را به تابلوهای اعلانات و سایت‌های رسمی خود مخابره می‌کند. این کار باعث می‌شود هرج و مرج قیمت‌گذاری از بین برود و تمام فروشندگان موظف باشند بر اساس نرخ اعلامی اتحادیه معامله کنند.

رسیدگی به شکایات و حل اختلاف

یکی دیگر از وظایف کلیدی، حل اختلافات میان خریدار و فروشنده و یا اختلافات بین خود همکاران صنفی است. اتحادیه صنف فروشندگان و سازندگان طلا و جواهر دارای کمیسیون‌های تخصصی حل اختلاف است. اگر مشتری احساس کند طلایی را گران خریده یا عیار آن مشکل دارد، اتحادیه با استفاده از کارشناسان خبره خود موضوع را بررسی کرده و حکم صادر می‌کند.

آموزش و ارتقاء سطح علمی اعضا

بازار طلا و جواهر مدام در حال تغییر است و تکنولوژی‌های جدیدی در ساخت و طراحی وارد می‌شود. اتحادیه وظیفه دارد با برگزاری کلاس‌های آموزشی، سطح دانش اعضای خود را در زمینه‌هایی مثل گوهرشناسی، طراحی با رایانه و قوانین مالیاتی به‌روز نگه دارد.

آیا قیمت طلا به اتحادیه طلا و جواهر بستگی دارد؟

خیر. اتحادیه طلا و جواهر به تنهایی تعیین‌کننده قیمت پایه نیست، بلکه اعلام‌کننده و ناظر بر اجرای آن است. قیمت طلا در ایران از یک فرمول مشخص پیروی می‌کند که شامل قیمت اونس جهانی طلا ضرب در قیمت روز دلار در بازار آزاد است. این یک محاسبه ریاضی است که تحت تاثیر اقتصاد کلان قرار دارد. بنابراین اتحادیه نمی‌تواند به صورت دستوری قیمت را پایین یا بالا ببرد. اگر اونس جهانی افزایش یابد، اتحادیه طلا ناچار است قیمت‌های جدید را اعلام کند.

اما نقش اتحادیه صنف فروشندگان و سازندگان طلا و جواهر در مدیریت حباب قیمتی طلا و جلوگیری از قیمت‌سازی‌های کاذب بسیار پررنگ است. در زمان‌هایی که تقاضای هیجانی وارد بازار می‌شود و قیمت‌ها بدون منطق اقتصادی بالا می‌رود، اتحادیه با صدور اطلاعیه و نظارت بر بنکداران و فروشندگان بزرگ، تلاش می‌کند آرامش را به بازار برگرداند.

همچنین اتحادیه بر «اجرت ساخت» و «سود فروشنده» نظارت مستقیم دارد. در حالی که قیمت طلای خام تابع بازار جهانی است، اما اینکه فروشنده چقدر می‌تواند بابت ساخت و سود از مشتری پول بگیرد، کاملاً تحت قوانین اتحادیه طلا و جواهر است. اتحادیه سقف سود مجاز (معمولاً ۷ درصد) و حدود اجرت‌ها را مشخص می‌کند تا فروشندگان نتوانند قیمت‌های سلیقه‌ای روی کالا بگذارند. بنابراین، اگرچه اتحادیه خالق قیمت طلا نیست، اما پلیس قیمت‌گذاری در بازار خرده‌فروشی محسوب می‌شود.

اگر هنوز برای شما سوال طلای بدون اجرت چیست وجود دارد و با مزایای اصلی سرمایه گذاری آن آشنا نیستید، مقاله مربوطه می تواند راهنمای شما در این زمینه باشد.

قوانین خرید و فروش بر اساس اتحادیه طلا

قوانین خرید و فروش طلا بسیار دقیق تنظیم شده‌اند تا جلوی هرگونه کلاهبرداری و پولشویی گرفته شود. دانستن این قوانین که توسط اتحادیه طلا و جواهر ابلاغ شده، برای هر خریدار و فروشنده‌ای الزامی است.

قانون صدور فاکتور رسمی

طبق دستورالعمل‌های اکید اتحادیه طلا تهران و سایر شهرستان‌ها، ارائه فاکتور رسمی برای هر گرم طلا الزامی است. فاکتور باید دارای سربرگ، آدرس دقیق، تلفن و مهر و امضای فروشنده باشد. در فاکتور باید موارد زیر به تفکیک و دقیق نوشته شود:

• تاریخ دقیق خرید
• نام و مشخصات خریدار
• مشخصات کالا (شامل وزن دقیق، عیار، رنگ سنگ و نوع جواهر)
• قیمت طلای خام در روز معامله
• مبلغ اجرت ساخت به تفکیک
• سود فروشنده (معمولاً ۷ درصد)
• مالیات بر ارزش افزوده (که طبق قانون جدید فقط به اجرت و سود تعلق می‌گیرد، نه به اصل طلا)
• وزن سنگ‌ها و نگین‌ها (اگر نگین اتمی است باید وزن آن از وزن طلا کسر شود یا در فاکتور ذکر شود که وزن با نگین محاسبه شده است)

برای آشنایی بیشتر با نکات قبل از خرید و روش های خرید طلا، راهنمای جامع بهترین روش های سرمایه گذاری طلا را به شما معرفی می کنیم. 

قوانین مالیات بر ارزش افزوده

یکی از مهم‌ترین به‌روزرسانی‌های قانونی که اتحادیه صنف فروشندگان و سازندگان طلا و جواهر بر اجرای آن نظارت دارد، قانون جدید مالیات بر ارزش افزوده است که از دی ماه ۱۴۰۰ اجرایی شد. طبق این قانون، اصل طلا از پرداخت ۹ درصد مالیات معاف است. خریدار باید ۹ درصد مالیات را فقط بر روی «اجرت ساخت» و «سود فروشنده» پرداخت کند. اگر فروشنده‌ای از کل مبلغ طلا ۹ درصد مالیات بگیرد، تخلف کرده و قابل پیگیری در اتحادیه است.

قوانین خرید و فروش سکه

فروش سکه قوانین خاص خود را دارد. سکه‌های بانکی باید حتماً به صورت وکیوم (بسته‌بندی پرسی) فروخته شوند و روی بسته باید هولوگرام اتحادیه و نام و نشانی صرافی یا سکه‌فروش درج شده باشد. اتحادیه طلا تاکید دارد که مردم از خرید سکه‌های باز یا بدون هولوگرام معتبر خودداری کنند، زیرا احتمال تقلبی بودن یا کم بودن وزن آن‌ها وجود دارد. همچنین صرافی‌ها و سکه‌فروشان باید مجوز جداگانه‌ای برای فروش سکه داشته باشند و هر طلافروشی اجازه فروش سکه ندارد.

قانون بازپس‌گیری و تعویض طلا

از نظر قانونی در نظام صنفی، پس از صدور فاکتور و خروج کالا، فروشنده الزامی برای پس گرفتن جنس سالم ندارد. اما عرف بازار که مورد تایید اتحادیه طلا و جواهر نیز هست، این است که فروشندگان معتبر معمولاً تا مدت کوتاهی (مثلاً ۲۴ ساعت) در صورت سالم بودن کالا، آن را تعویض می‌کنند. اما اگر در طلا اشکال فنی وجود داشته باشد (مثلاً عیار پایین‌تر از استاندارد باشد)، فروشنده طبق قانون موظف است کالا را پس گرفته و خسارت مشتری را جبران کند.

کدهای استاندارد (انگ)

هر قطعه طلای ساخته شده در ایران باید دارای کد شناسایی باشد که به آن «انگ» می‌گویند. این کد نشان می‌دهد طلا در کدام کارگاه و در چه شهری ساخته شده است. اتحادیه طلا و جواهر برای هر شهر یک حرف لاتین مشخص کرده است. برای مثال حرف T نشان‌دهنده تهران، E نشان‌دهنده اصفهان و M نشان‌دهنده مشهد است. در کنار این حرف، یک عدد قرار دارد که کد کارگاه سازنده است. فروشندگان موظفند فقط طلایی را بفروشند که این کدهای استاندارد را داشته باشد و فروش طلای بدون کد ممنوع است.

کسب و کارهای زیر نظارت اتحادیه طلا و جواهر

دایره نظارت اتحادیه طلا و جواهر تنها محدود به مغازه‌های طلافروشی ویترینی نیست. این صنعت زنجیره‌ای طولانی از مشاغل مختلف است که همگی باید از اتحادیه مجوز داشته باشند.

خرده‌فروشان طلا و جواهر (ویترین‌داران)

این گروه شناخته‌شده‌ترین بخش صنف هستند. آن‌ها کسانی هستند که مغازه دارند و طلای ساخته شده را به مصرف‌کننده نهایی می‌فروشند. تمام قوانین مربوط به فاکتور، سود ۷ درصد و ویترین‌داری مربوط به این گروه است. آن‌ها باید سیستم‌های ایمنی مورد تایید اتحادیه طلا و پلیس را در مغازه خود نصب کنند.

بنکداران (عمده‌فروشان)

بنکداران در لایه‌هایی از بازار (مثل بازار بزرگ تهران) فعالیت می‌کنند و معمولاً با مردم عادی سر و کار ندارند. آن‌ها طلا را به صورت کیلویی از سازندگان می‌خرند و بین خرده‌فروشان توزیع می‌کنند. اتحادیه صنف فروشندگان و سازندگان طلا و جواهر نظارت دقیقی بر بنکداران دارد زیرا آن‌ها نبض توزیع طلا در کشور را در دست دارند.

سازندگان طلا و جواهر (کارگاه‌ها)

این گروه هنرمندان و صنعتگرانی هستند که شمش طلا را به زیورآلات تبدیل می‌کنند. کارگاه‌های طلاسازی باید استانداردهای فنی بسیار دقیقی را رعایت کنند. میزان «کسری طلا» در هنگام ساخت و عیار کردن طلا توسط اتحادیه طلا و جواهر کنترل می‌شود. هر کارگاه کد استاندارد مخصوص به خود را دارد که باید روی کارهایش حک کند.

اگر علاقه به آشنایی با روش های خرید و فروش و شمش طلا و برندهای برتر آن در ایران دارید، در راهنمای بهترین نوع شمش طلا برای سرمایه گذاری به سوالات شما پاسخ داده ایم.

فروشندگان سکه و صرافی‌ها

اگرچه صرافی‌ها زیر نظر بانک مرکزی هستند، اما بخش فروش سکه آن‌ها و سکه‌فروشان مستقل زیر نظر اتحادیه فعالیت می‌کنند. نظارت بر اصل بودن سکه‌ها و بسته‌بندی صحیح آن‌ها وظیفه این بخش است.

گوهرشناسان و فروشندگان سنگ‌های قیمتی

کسانی که به صورت تخصصی روی سنگ‌های قیمتی (الماس، زمرد، یاقوت و …) کار می‌کنند نیز باید از اتحادیه طلا مجوز داشته باشند. آن‌ها باید تخصص کافی برای تشخیص سنگ اصل از مصنوعی را داشته باشند و برای سنگ‌های گران‌قیمت شناسنامه معتبر صادر کنند.

مخراج‌کاران و آبکاران

مشاغل خدماتی مثل مخراج‌کاری (نصب سنگ روی طلا) و آبکاری (رنگ‌دهی به طلا) نیز جزو رسته‌های شغلی زیر مجموعه اتحادیه طلا و جواهر هستند. کیفیت مواد آبکاری و دقت در نصب سنگ‌ها مواردی است که تحت نظارت قرار دارد.

ذوب‌کنندگان و ری‌گیری‌ها

این‌ها آزمایشگاه‌های تخصصی هستند که عیار طلا را تعیین می‌کنند. وقتی شما طلای کهنه خود را می‌فروشید، در نهایت ذوب شده و در این مراکز عیار سنجی می‌شود تا دوباره به چرخه تولید برگردد. تایید صلاحیت این آزمایشگاه‌ها توسط اتحادیه و سازمان استاندارد انجام می‌شود.